Linux: Polecenia powłoki – Cheat Sheet (ściąga)

Cheat sheet najczęściej używanych poleceń Uniksa i Linuksa z przykładami pracy ze strumieniami i potokami.

Opublikowano Zaktualizowano
Autor Marcin Szewczyk
3 min czytania
Linux: Polecenia powłoki – Cheat Sheet (ściąga)

W tym wpisie przedstawiam mój cheat sheet najczęściej używanych poleceń Uniksa. Wykonany w ciekawym szablonie LaTeX, co pewnie też w przyszłości opiszę.

Kilka słów o Uniksie i Linuksie

Unix zbudowany jest z jądra (kernel) oraz przestrzeni użytkownika (user space). Jądro zarządza zasobami systemu (procesami, pamięcią, systemem plików i urządzeniami) oraz udostępnia programom interfejs wywołań systemowych (system calls). Za pomocą system calls programy żądają od jądra wykonania określonych operacji systemowych, takich jak read(), write(), fork() czy exec().

W przestrzeni użytkownika działają powłoka (shell) oraz programy. Powłoka jest specjalnym programem – interpreterem poleceń: przyjmuje komendy użytkownika (z terminala lub z GUI) i na ich podstawie inicjuje w jądrze uruchamianie procesów poprzez odpowiednie system calls.

Programy, w tym powłoka, korzystają z usług jądra (kernel services).

Usługi jądra to funkcjonalności realizowane przez jądro, takie jak odczyt i zapis plików, tworzenie nowych procesów, przydzielanie pamięci, komunikacja z urządzeniami sprzętowymi oraz obsługa potoków i strumieni pomiędzy programami. Programy, w tym powłoka, nie mają bezpośredniego dostępu do sprzętu; zawsze pośredniczy w tym jądro.

Istnieje wiele jąder systemów typu Unix, jednym z nich jest Linux. Linux to wolne jądro typu Unix, stworzone w 1991 roku przez studenta Linusa Torvaldsa, które umożliwiło uruchamianie systemów uniksowych na zwykłych komputerach osobistych.

Filozofia Uniksa

Ważną zasadą projektową systemu Unix jest hasło:

„Rób jedną rzecz i rób ją dobrze.”
Make each program do one thing well. 1

Zasada ta w praktyce tłumaczy obecność w Uniksie wielu małych, wyspecjalizowanych programów, które można łączyć potokami i strumieniami w większe operacje.

Unix Cheat Sheet (PDF)

Cheat sheet to zwięzłe, techniczne zestawienie kluczowych informacji w formie skróconej dokumentacji, zebranej na jednej stronie. Jego celem jest ułatwienie bieżącej pracy poprzez szybki dostęp do najważniejszych informacji.

Poniżej znajduje się mój cheat sheet poleceń Uniksa.

📄 Pobierz PDF: unix-commands-cheat-sheet-pl.pdf

Cheat Sheet poleceń Unix Rys. 1. Cheat Sheet poleceń Unix.

Przykład

Jedną z kluczowych idei Uniksa są strumienie danych i ich łączenie potokami.

Rozważmy jedno z podstawowych poleceń powłoki (realizowane przez program ls):

1

ls

Wyświetla ono zawartość bieżącego katalogu. Większość poleceń Uniksa przyjmuje opcje modyfikujące działanie programu.

Przykłady:

1
2
3

ls -a
ls -l
ls -al
  • -a – pokazuje także pliki ukryte\
  • -l – format długi (uprawnienia, właściciel, rozmiar, data)
  • -al = -a -l (połączone krótkie opcje)

Informacje o dostępnych opcjach uzyskuje się przez:

1
2

ls --help
man ls

Przykłady pracy ze strumieniami

1. Zliczanie plików

1

    ls *.c | wc -l
  • ls *.c — lista plików z rozszerzeniem .c
  • | — przekazanie strumienia wyjścia do kolejnego programu
  • wc -l — zliczenie linii

Wynikiem jest liczba plików spełniających wzorzec.

2. Wyszukiwanie i sortowanie

1

grep error log.txt | sort | uniq
  • grep error log.txt — wybór linii zawierających „error”
  • sort — uporządkowanie wyników
  • uniq — usunięcie duplikatów (z sąsiadujących linii)

3. Analiza tekstu

1

cat tekst.txt | tr ' ' '\n' | sort | uniq -c | sort -nr | head

Kolejne etapy przetwarzania:

  • zamiana spacji na znak nowej linii\
  • sortowanie\
  • zliczanie wystąpień (uniq -c)\
  • sortowanie malejąco (-nr)\
  • wyświetlenie pierwszych wyników (head)

To przykład łańcucha małych narzędzi realizujących bardziej złożoną operację.

4. Filtrowanie logów

1

cat log.txt | grep error | sort | uniq -c

Wyszukanie błędów w logu, ich uporządkowanie i zliczenie wystąpień.

5. Przekierowanie wyjścia

1

grep main *.c > results.txt

Standardowe wyjście zostaje zapisane do pliku tekstowego.

Błędy można przekierować osobno:

1

grep main *.c 2> errors.txt

6. Praca w tle

1

sleep 60 &

Program uruchamiany jest w tle, a powłoka pozostaje dostępna do dalszej pracy.

Podsumowanie

Unix oddziela jądro od przestrzeni użytkownika, w której działa rozbudowana powłoka oraz wiele małych, wyspecjalizowanych narzędzi przeznaczonych do łączenia w większe operacje.

Znajomość poleceń Uniksa oraz umiejętność łączenia ich potokami daje w tym systemie dużą swobodę działania.

Literatura

  1. M. D. McIlroy, E. N. Pinson, and B. A. Tague, “UNIX Time-Sharing System,” The Bell System Technical Journal, vol. 57, no. 6, pp. 1899–1904, 1978. (PDF lokalny) ↩︎

Linux
linux shell commands cheat-sheet
© Marcin Szewczyk. Wszelkie prawa zastrzeżone.